Zoals vermeld is goed, zoals vermeldt is fout. In de uitdrukking "zoals vermeld" gebruik je het voltooid deelwoord van vermelden, en dat voltooid deelwoord is vermeld, met één d en zonder t. De vorm vermeldt (met dt) is geen voltooid deelwoord maar een persoonsvorm: de tegenwoordige tijd bij hij, zij, het en u, zoals in "het etiket vermeldt de ingrediënten" of "u vermeldt uw naam". Omdat "zoals vermeld" een verkorting is van "zoals (eerder) is vermeld", verwijst het naar iets dat al gebeurd is, en hoort er dus een voltooid deelwoord. Wie online zoekt op "zoals vermeld of zoals vermeldt" krijgt daarmee het korte antwoord: altijd zoals vermeld, ook in "zoals eerder vermeld", "zoals hierboven vermeld" en "zoals in de bijlage vermeld".
Waarom is dit zo'n hardnekkige twijfel?
Bij de meeste werkwoorden hoor je het verschil tussen de ik-vorm en de hij-vorm: ik loop, hij loopt. Bij vermelden niet, want de stam eindigt al op een d en de extra t van de derde persoon verandert niets aan de klank. "Vermeld" en "vermeldt" klinken identiek, net als "word" en "wordt" of "vind" en "vindt". Je kunt dus niet op je gehoor afgaan en moet de grammatica kennen. Daar komt bij dat "zoals vermeld" bijna altijd in zakelijke, wat formele teksten staat, en dat veel schrijvers in die context onbewust denken dat een extra t "netter" is.
Een derde oorzaak is dat de uitdrukking los staat, zonder zichtbaar onderwerp. Bij "de folder vermeldt de prijs" zie je het onderwerp en kies je zonder nadenken voor dt. Bij "zoals vermeld" ontbreekt het onderwerp en gokken mensen. Wie de regel kent, hoeft niet te gokken.
Wat is precies de regel?
De Nederlandse werkwoordspelling kent twee aparte systemen die hier allebei meespelen. Voor de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd geldt: stam, en bij hij, zij, het, u en bij jij vóór het werkwoord komt daar een t achter. De stam van vermelden is vermeld, dus hij vermeldt. Voor het voltooid deelwoord geldt 't kofschip: eindigt de stam op een van de medeklinkers t, k, f, s, ch, p (of x), dan krijgt het voltooid deelwoord een t, anders een d. De stam vermeld eindigt op d, dus het wordt een d. En omdat de stam al op d eindigt, komt er geen tweede d bij. Het voltooid deelwoord is dus gewoon vermeld.
In de verleden tijd zie je wel een dubbele d: hij vermeldde, zij vermeldden. Daar wordt de uitgang -de(n) achter de stam geplakt. Het volledige rijtje: vermeld, vermeldt, vermeldde, vermeld. De officiële spelling kun je altijd nalopen in de Woordenlijst Nederlandse Taal, en een heldere uitleg van 't kofschip staat op Wikipedia.
Hoe gebruik je het in brieven en e-mails?
"Zoals vermeld" is een verwijswoord: het stuurt de lezer terug naar iets wat al gezegd is. Daarom werkt het het best als je er direct bij zet waar dat was. Een paar correcte voorbeelden uit de dagelijkse praktijk:
- Zoals vermeld in onze offerte van 3 maart, is de levertijd vier weken.
- Zoals eerder vermeld, is de parkeerplaats tijdens de verbouwing gesloten.
- De garantievoorwaarden zijn zoals vermeld op de achterzijde van de factuur.
- Zoals hieronder vermeld, verzoeken wij u het formulier retour te sturen.
Begin je de zin met "zoals vermeld" plus een bepaling, dan volgt een komma en daarna de hoofdzin met de persoonsvorm vooraan (is, kunt, verzoeken). Dat is de inversie die je bij elke bijzin vooraan ziet. In informele mails kun je het ook simpeler houden: "Zoals gezegd, ik bel je morgen." Richtlijnen voor zakelijke correspondentie, inclusief dit soort verwijsformules, geeft Taaladvies.net.
Wanneer is vermeldt wél juist?
Zodra er een onderwerp in de derde persoon enkelvoud of u voor staat en de zin in de tegenwoordige tijd staat. Bijvoorbeeld: "De website vermeldt de openingstijden." Of: "Zoals de verpakking vermeldt, is het product glutenvrij." In die tweede zin staat wel "zoals", maar direct daarna komt een onderwerp (de verpakking) met een werkwoord in de tegenwoordige tijd, dus is vermeldt correct. "Zoals" dwingt dus niet automatisch tot "vermeld"; het gaat erom wat er na "zoals" komt. Een losse verwijzing naar iets dat eerder is vermeld: vermeld. Een onderwerp dat nu iets vermeldt: vermeldt.
Ook bij u is het dt: "U vermeldt in uw mail dat u al heeft betaald." En in de gebiedende wijs is het juist weer zonder t: "Vermeld bij uw betaling het factuurnummer." Die laatste vorm wordt nogal eens als "vermeldt" geschreven omdat mensen er een beleefde u-vorm in horen, maar de gebiedende wijs is altijd alleen de stam.
Welke fouten komen in de praktijk het meest voor?
Op basis van wat je in mails, nieuwsbrieven en webteksten tegenkomt, zijn dit de vaste verdachten:
- "Zoals vermeldt ontvangt u..." moet zijn: zoals vermeld ontvangt u.
- "Het bord vermeld de prijzen" moet zijn: het bord vermeldt de prijzen.
- "Hij vermelde het niet" moet zijn: hij vermeldde het niet.
- "Vermeldt uw klantnummer" (als opdracht) moet zijn: vermeld uw klantnummer.
Let er ook op dat een spellingcontrole deze fouten meestal niet ziet, omdat zowel vermeld als vermeldt bestaande woorden zijn. Dezelfde logica geldt voor andere werkwoorden met een stam op d, zoals melden, antwoorden, verwachten en beëindigen: hij meldt, maar gemeld; hij antwoordt, maar geantwoord. Het Genootschap Onze Taal heeft over de d/t-kwesties een uitgebreid advies, en in het woordenboek van Van Dale vind je van elk werkwoord de vervoeging.
Welk ezelsbruggetje werkt het snelst?
Vervang vermelden door een werkwoord waar je het verschil wél hoort, bijvoorbeeld noemen of schrijven. Past "zoals genoemd" of "zoals geschreven"? Dan is het een voltooid deelwoord en schrijf je zoals vermeld. Past "hij noemt" of "hij schrijft"? Dan is het een persoonsvorm en schrijf je vermeldt. Daarmee is het verschil in één seconde duidelijk. Een tweede houvast: verwijs je naar iets uit het verleden, zonder onderwerp ervoor, dan d; doet iemand of iets nu iets, dan dt. Wie dat een paar keer bewust toepast, schrijft "zoals vermeld" daarna vanzelf goed.
