Wat zijn antioxidanten en waar worden ze voor gebruikt?

Wat zijn antioxidanten en waar worden ze voor gebruikt?

De wetenschap achter de rol van oxidatieve stress bij veroudering en neurodegeneratieve aandoeningen en de modulatie van oxidatieve stress door nutritionele antioxidanten is complex en heeft nog niet veel betrouwbare therapeutische aanbevelingen opgeleverd. Toch zijn er vele mensen die zich afvragen wat antioxidanten zijn & waarom kopen voor de gezondheid. Daarom duiken we in dit onderwerp.

Wat is celstofwisseling?

Eerst iets meer achtergrond: oxidatieve stress verwijst naar de productie in de lichaamscellen van bepaalde op zuurstof gebaseerde verbindingen, samen reactieve zuurstofsoorten (ROS) genoemd, die zeer reactief zijn. Sommige van deze verbindingen zijn gewoon afvalproducten van de celstofwisseling. Andere dienen een nuttig doel, zoals stikstofmonoxide dat gebruikt wordt bij de neurotransmissie. Wat deze ROS-verbindingen gemeen hebben is dat ze reageren met eiwitten, DNA en andere celbestanddelen en schade veroorzaken.

Vrije radicalen vangers

Het lichaam heeft een natuurlijke verdediging ontwikkeld tegen de aanval van ROS. Deze verbindingen worden vrije radicalen vangers of antioxidanten genoemd (zoals het eiwit superoxide dismutase) en hun taak is om ROS op te slokken voordat ze cellen kunnen beschadigen.

Natuurlijke anti-oxidanten

In de laatste twee decennia heeft onze toenemende kennis van oxidatieve stress en natuurlijke anti-oxidanten geleid tot veel legitieme wetenschappelijke speculatie over de rol van ROS bij degeneratieve aandoeningen en zelfs bij natuurlijke veroudering. Zelfs conservatieve en verantwoordelijke wetenschappers durfden te dromen dat antioxidanten alles zouden kunnen genezen, van de ziekte van Alzheimer tot ouderdom.

Industrie van antioxidanten

Maar nog voordat wetenschappers hun onderzoeksbeurzen konden schrijven, ontstond uit deze "irrationele uitbundigheid" een industrie van antioxidanten die op de markt werden gebracht alsof ze het levenselixer waren. Maar twee decennia later is er een complex beeld ontstaan - en dat blijft zo. Wat zegt het bewijs nu over oxidatieve stress en antioxidanten?

Celveroudering

Dit zijn natuurlijk vele afzonderlijke vragen die afzonderlijk behandeld moeten worden. Laten we eerst eens kijken naar de basiswetenschap. We hebben veel geleerd over de verschillende soorten cellulaire schade veroorzaakt door ROS. Dit omvat schade aan mitochondriale functies (mitochondri├źn zijn de energiefabriekjes van cellen) en ook aan DNA, wat waarschijnlijk tenminste gedeeltelijk verantwoordelijk is voor celveroudering. We hebben ook de producten van oxidatieve schade gevonden in vrijwel alle neurodegeneratieve ziekten, zoals ALS en Parkinson.

Dus, als er al iets is, is de aannemelijkheid van antioxidanten in de loop der tijd toegenomen. Het staat buiten kijf dat oxidatieve schade optreedt als onderdeel van neurodegeneratieve ziekten. Maar biologische symptomen zijn frustrerend complex en spotten vaak met onze simplistische verklaringen. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat oxidatieve schade meer een gevolg is van de optredende celschade dan een oorzaak ervan. Daarom hoeven antioxidanten de cellulaire schade misschien niet te stoppen.

Heilzame werking van antioxidanten?

De geneeskunde lijkt ook de wet van de onbedoelde gevolgen te volgen. Het is bijvoorbeeld ook mogelijk dat antioxidanten de heilzame werking van sommige oxidatieve stoffen verminderen. Heat shock proteins, dat zijn eiwitten die deels functioneren door beschermende celfuncties te activeren, worden zelf geactiveerd door oxidatieve stress. Het is dus mogelijk dat exogene antioxidanten een beschermende functie die door hitteschok-eiwitten wordt geactiveerd, verminderen.

Antioxidanten voordelen

Uiteindelijk hebben we klinisch bewijs nodig om conclusies te trekken over de gezondheidsvoordelen, als die er al zijn, van voeding antioxidanten. We moeten gewoon zien wat de netto effecten van deze stoffen zijn bij echte mensen. Op dit punt is het wetenschappelijk bewijs zeer gemengd en heeft nog geen enkel antioxidant een duidelijk voordeel opgeleverd, maar dit is ook niet uitgesloten.